نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

استادیار پژوهشگاه علوم انتظامی و مطالعات اجتماعی

چکیده

هر جامعه و حکومتی برای تداوم، نیازمند نظم و امنیت است. در ایران در طول تاریخ نهاد‌های زیادی برای نظم و امنیت ایجاد شده است، ولیکن سیستم نوین نظم و امنیت داخلی (سازمان پلیس) در ایران سابقه چندانی ندارد و قدمت آن به اندکی بیش از یک‌صد و پنجاه سال برمی‌گردد. پایه‌گذاری این سیستم جدید از دستاوردهای سفر دوم ناصرالدین‌شاه به اروپا و ورود کنت آنتوان دمونت به ایران بود که منجر به تأسیس نظمیه به سبک و سیاق جدید توسط وی شد. در تحقیق پیش رو به بررسی نقش کنت آنتوان دمونت فورت در ایجاد سیستم نوین پلیسی در ایران پرداخته شده است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی و بر پایه مطالعات اسنادی-کتابخانه‌ای است. هدف از این پژوهش، بررسی اقدامات کنت در تأسیس نظمیه به سبک جدید در دوره ناصری می‌باشد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد به‌رغم انجام اقدامات شایسته مانند سامان‌دهی و تقسیمات اداری نیروهای نظمیه، خصوصاً انتشار نظام‌نامه کنت که اولین قانون مدون پلیسی در ایران است، به علت کارشکنی‌های درباریان، ناتوانی مالی و ضعف نیروهای نظمیه و مهیا نبودن شرایط عمومی کشور، اقدامات کنت با موفقیت کافی روبه‌رو نشد. در ارزیابی کلی می‌توان گفت در مجموع این اقدامات توانسته است ادبیات جدیدی را در حوزه نظم و امنیت وارد کشور نموده و او را می‌توان بنیانگذار پلیس نوین در ایران دانست.
 

کلیدواژه‌ها

  • منابع

    • اتحادیه، منصوره (1377)، اینجا طهران است؛ مسئله امنیت در تهران عصر ناصری و وظایف پلیس، تهران: تاریخ ایران. ##
    • اشراقی، احسان (1368)، پلیس عهد ناصری. مجله گنجینه. سازمان اسناد ملی ،دفتر دوم (زمستان)،ص2 اعتمادالسلطنه، محمدحسن‌خان (1367)، تاریخ منتظم ناصری. به تصحیح اسماعیل رضوانی. تهران: انتشارات دنیای کتاب. ##
    • افتخارزاده، یحیی (1377)، نظمیه در دوران پهلوی. تهران: انتشارات اشکان. ##
    • افضل الملک، غلامحسین (1361)، افضل التواریخ. به کوشش منصوره اتحادیه و سیروس سعدوندیان، تهران: تاریخ ایران. ##
    • امین‌الدوله، میرزا علی خان (1370)، خاطرات سیاسی امین‌الدوله. به کوشش حافظ فرمانفرماییان. تهران: انتشارات امیرکبیر##
    • امین صارمی، نوذر (1394)، تطور ساختار و تشکیلات انتطامی در ایران دوره قاجاریه. فصلنامه علمی-ترویجی مطالعات تاریخ انتظامی. سال سوم. شماره هشتم. بهار، صص 140-123. ##
    • اوبن، اوژن (1362)، ایران امروز. ترجمه علی‌اصغر سعیدی. تهران: زوار. ##
    • بختیاری، محمد و آبادیان، حسین (1389)، روابط سیاسی ایران و اتریش در دوره ناصری (1313 م-1264 ق). تاریخ ایران. شماره 67. زمستان و بهار. صص 16-1. ##
    • بیاتلو، حسین (1398)، معضلات اجتماعی عهد ناصری در رساله قانون قزوینی با تأکید بر شاخص سرقت، تاریخ و تمدن اسلامی. سال پانزدهم. شماره 30. پاییز و زمستان. صص 126-101. ##
    • تسویک، استفان (1348)، ژوزف فوشه، ترجمه محسن سیاح، تهران. انتشارات جاودان. ##
    • تهرانی شفق، اکبر (1388)، نیروی انتظامی سه هزار ساله‌ی ایران، چاپ اول، تهران، انتشارات بوستان. ##
    • فورو کاوا، توبویوشی (1384)، سفرنامه ایران. ترجمه هاشم رجب زاده، کینیجی ئه اورا، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی. ##
    • تیموری، ابراهیم (1385)، ایران پیش از انقلاب مشروطیت، سال‌های پایانی سلطنت ناصرالدین‌شاه،اطلاعات سیاسی- اقتصادی. شماره 230-227، تابستان و پاییز، صص 230-227. ##
    • ثواقب، جهانبخش و معظمی گودرزی، سودابه (1394)، اقدامات قاجارها در برقراری امنیت اجتماعی شهرها. پژوهشنامة تاریخ اجتماعی و اقتصادی. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی سال چهارم. شمارة دوم. پاییز و زمستان. صص 29-54. ##
    • میرزایی، حسن (1383)، تاریخچه بریگاد و دیوزیون قزاق از کلنل دومانتویچ تا میرپنج رضاخان، تهران: نشر علم##
    • حسن‌بیگی، محمدرضا (1377)، تهران قدیم، تهران: نشر منصوری. ##
    • حکیمی، محمود (1374)، داستان‌هایی از عصر ناصرالدین‌شاه، چاپ هشتم. تهران انتشارات قلم. ##
    • دروویل، گاسپار (1387)، سفرنامه دروویل، مترجم جواد محیی، چاپ اول، تهران: انتشارات گوتنبرگ. ##
    • دولت‌آبادی، یحیی (1362)، حیات یحیی. جلد اول. تهران: عطار و فردوسی##
    • دیولافوا، ژان (1371)، ایران، کلده و شوش. علی‌محمد فره‌وشی. تهران: دانشگاه تهران##
    • رحمانیان، داریوش و میرکیایی، مهدی (1394)، تأثیر گرانی و قحطی نان بر روابط خارجی ایران در عصر ناصری، فصلنامه پژوهش‌های تاریخی. سال 53. دوره جدید. شماره نهم. شماره 1. صص 142-127. ##
    • رحیمی‌کیا، صادق (1399)، پلیس (نظمیه). در دوره ناصری. ماهنامه آفاق علوم انسانی. سال چهارم. شماره چهل و سوم، آبان. صص 15-1. ##
    • زاوش، محمد (1370)، تهران در گذرگاه تاریخ. انتشارات اشاره. ##
    • زنگنه عینانلو، رضا (1393)، سیر تحول تاریخی پلیس در ایران. فصلنامه علمی دانش انتظامی هرمزگان. شماره 10، تابستان، صص39-.13##
    • سپهر، عبدالحسین (1364)، مرآت الوقایع مظفری و یادداشت‌های ملک‌المورخین، به تصحیح عبدالحسین نوایی، تهران: زرین. ##
    • سیفی فمی تفرشی، مرتضی (1362)، نظم و نظمیه در دوره قاجار. تهران: فرهنگسرا. ##
    • سیفی فمی تفرشی، مرتضی (1362)، نظام‌نامه کنت، تهران: فرهنگسرا. ##
    • سیفی فمی تفرشی، مرتضی (1367)، پلیس خفیه ایران، تهران: ققنوس. ##
    • شمیم، علی‌اصغر (1387)،ایران در دوره سلطنت قاجار، تهران: انتشارات بهزاد. ##
    • عباس، پرویز (1395)، تاریخ دو هزار و پانصدساله پلیس ایران، جلد سوم. انتشارات دنیای کتاب. ##
    • عین‌السلطنه، قهرمان میرزا سالور (1374)، روزنامه خاطرات، به کوشش مسعود سالور و ایرج افشار، جلد 5 و 2 تهران: اساطیر. ##
    • کاظم‌زاده، فیروز (1371)، روس و انگلیس در ایران، ترجمه دکتر منوچهر امیری، تهران: انتشارات آموزش انقلاب اسلامی. ##
    • کریمیان، علی (1395)، نظمیه تهران در عصر ناصری (به ریاست کُنت دمونت فُورت)، فصلنامه آرشیو ملی. سال دوم. شماره اول. شماره 5. صص 58-72. ##
    • محبوبی اردکانی، حسین (1368)، تاریخ مؤسسات تمدنی جدید در ایران. ج ۲. تهران: دانشگاه تهران##
    • معتضد، خسرو (1383)، یک‌صد سال فرازوفرود نیروهای انتظامی. تهران: سازمان تحقیقات ناجا##
    • میری، رزیتا (1383)، نظمیه در دوران قاجار. تاریخ معاصر ایران. شماره 30. تابستان. صص 19-1. ##
    • ورهرام، غلامرضا (1398)، نظام حکومت ایران در دوران اسلامی؛ پژوهشی در تشکیلات اداری-کشوری و لشگری ایران از عصر مغول تا پایان قاجار، تهران: مؤسسه مطالعات فرهنگی. ##
    • یغمایی، اقبال (1351)، کنت دومونت فورت نخستین رئیس پلیس ایران، نشریه یغما، سال 25. شماره 6، (شهریور).##