نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

کارشناسی ارشد تاریخ ایران اسلامی،دانشگاه خوارزمی

چکیده

اوضاع نابسامان داخلی پس از انقلاب مشروطه باعث شد که برخی مطبوعات این دوره، تقویت حکومت مرکزی را در دستور کار خود قرار دهند. این مطبوعات ضمن انتقاد از ناامنی‌ها و بحران‌های کشور، بر لزوم ایجاد حکومت مرکزی نیرومند تأکید کردند. در این ‌بین مطبوعات و ارگان‌های این گروه‌ها به تبلیغات فراوان حول موضوع «استبداد منور» پرداختند. مهم‏ترین مسئله این مقاله، یافتن علل غالب شدن اندیشه استبداد منور پس از انقلاب مشروطه و نقش آن در روی کار آمدن سلسله پهلوی است. در این مقاله روزنامه‌ها و مجلاتی همچون شفق سرخ، مرد آزاد و آینده بررسی خواهد شد. فرضیه این مقاله آن است که ناکامی انقلاب مشروطه در رسیدن به اهدافش دلیل اصلی حمایت نخبگان و مطبوعات از روی کار آمدن دولت مقتدر بود. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی- تحلیلی است.
دستاوردهای پژوهش نشان می‏دهد این مطبوعات ضمن ناکام شمردن مشروطه به‌گونه‌ای وانمود می‌کردند که کشور در آستانه تجزیه و از دست دادن استقلال و سقوط است و تنها راه‌حل این مسائل را روی کار آمدن حکومتی مقتدر می‌دانستند که به این بحران‌ها خاتمه دهد. طبیعی است که در آن شرایط تنها کسی که توانایی ایجاد چنین حکومتی را داشت رضاخان بود. این مطبوعات سعی کردند با حمایت از رضاخان، زمینه را برای قدرت‌گیری وی فراهم سازند.

کلیدواژه‌ها

-     آشوری، داریوش. (1358). فرهنگ سیاسی. تهران: مروارید.##
-     افشار یزدی، محمود. (1368). گنجینه مقالات. ج 1، تهران: مجموعه انتشارات ادبی و تاریخی دکتر محمود افشار یزدی. ##
-     افشار، محمود. (1358). سیاست اروپا در ایران. ترجمه سید ضیاءالدین دهشیری. تهران: مجموعه انتشارات ادبی و تاریخی بنیاد موقوفات افشار. ##
-     بهار، محمدتقی. (1387). تاریخ مختصر احزاب سیاسی ایران. 2 جلد، تهران: زوار. ##
-     بیات، کاوه وکوهستانی نژاد. مسعود. (1374). اسناد مطبوعات ایران (1320-1286). 2 جلد، تهران: سازمان اسناد ملی ایران. ##
-     خواجه‌نوری، ابراهیم. (1345). بازیگران عصر طلایی. تهران: سازمان کتاب‌های جیبی. ##
-     دشتی، علی. (2535). پنجاه‌وپنج. چاپ دوم. تهران: امیرکبیر. ##
-     رئیس نیا، رحیم. (1377. آخرین سنگر آزادی. مجموعه مقالات میر جعفر پیشه‌وری در روزنامه حقیقت، ارگان اتحادیه عمومی کارگران ایران 1300-1301، تهران: شیرازه. ##
-     زندیه، حسن. (1392). تحول نظام قضایی ایران در دوره پهلوی اول. قم: پژوهشکده حوزه و دانشگاه. ##
-     سالور، مسعود و افشار، ایرج. (1374). روزنامه خاطرات عین السلطنه (قهرمان میرزا سالور)، جلد 10 و 9. تهران: اساطیر. ##
-     شهبازی، عبدالله. (1385). زندگی و زمانه علی دشتی، شیراز: موسسه فرهنگی و پژوهشی دانشنامه فارس. ##
-     صدیق، عیسی. (1338). یادگار عمر. تهران: بی‌نا. ##
-     صدیق، عیسی. (1352). چهل گفتار. تهران: کتاب‌فروشی دهخدا. ##
-     طلوعی، محمود. (1376). بازیگران عصر پهلوی (از فروغی تا فردوست). 2 جلد، تهران: علم. ##
-     عاقلی، باقر. (1369). داور و عدلیه. تهران: علمی. ##
-     عباسی، محمدرضا و طیرانی بهروز. (1378). خاطرات نصرالله انتظام (شهریور 1320 از دیدگاه دربار). تهران: سازمان اسناد ملی ایران. ##
-     عبده، جلال. (1368). چهل سال درصحنه قضایی، سیاسی و دیپلماسی ایران و جهان. 3 جلد، ویرایش و تنظیم از مجید تفرشی. تهران: موسسه خدمات فرهنگی رسا. ##
-     فرخ، مهدی. (1350). خاطرات سیاسی فرخ (معتضم السلطنه). تهران: جاویدان. ##
-     گلشائیان، عباسقلی.(1377). گذشته‌ها و اندیشه‌های زندگی یا خاطرات من. 2 جلد، تهران: انیشتین. ##
-     مرسلوند، حسن. (1369). زندگینامه رجال و مشاهیر ایران (1299-1320). 5 جلد، تهران: الهام. ##
-     مستوفی، عبدالله. (1377). شرح زندگانی من. تاریخ اجتماعی و اداری دوره قاجاریه. 3 جلد، چاپ 4، تهران: زوار. ##
-     مصاحب، غلامحسین. (1324). طبقه حاکمه ایران را بشناسید (ضمیمه روزنامه برق). ج 2. تهران: چاپخانه چهر. ##
-     مکی، حسین. (1374). تاریخ بیست‌ساله ایران. 8 جلد. تهران: انتشارات علمی. ##
کتاب‌های عربی
-     الخالصی، محمد. (2015). فی سبیل الله. سیره ذاتیه و مذکرات جهادیه، بیروت: دارالمحجه البیضا. ##
روزنامه‏ها
-     مجله آینده (تهران:1304 ه.ش). ##
-     روزنامه شفق سرخ (تهران:1301-1303 ه.ش). ##
-     روزنامه مرد آزاد (تهران: 1341-1342 ه.ق).##