نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای تاریخ اسلام دانشگاه لرستان

2 استادیار و عضو هیئت‌علمی گروه تاریخ دانشگاه لرستان

3 کارشناس ارشد ایران‌شناسی گرایش تاریخ از دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

این نوشتار به بررسی بازتاب تجهیزات، فنون و ادوات نظامی عصر غزنوی و سلجوقی در متون «تاریخ بیهقی»، «راحه الصدور و آیه‌السرور» و «فارسنامه» به‌صورت مقایسه‌ای پرداخته است و پاسخی است بر این پرسش که متون منتخب مورد نظر چه گستره‌ای از مقولات مرتبط با تجهیزات، فنون و ادوات نظامی عصر غزنویان و سلجوقیان را در بر می‌گیرند؟ نگارندگان در این مقاله به بیان بازتاب کامل مسائل نظامی در سه اثر و مقایسة آنها کوشیده‌اند.
روش انجام این پژوهش، توصیفی‌ـ تحلیلی و به‌صورت کتابخانه‌ای است و درصدد آن است که متن این سه اثر تألیف شده را مورد مطالعه قرار داده، سپس داده‌های به‌دست آمده را به صورتی منظم و مرتب در عرصه نظامی بررسی کند.
نتیجه حاصل‌از این پژوهش حاکی از آن است که در هر سه اثر، به مقولات نظامی پرداخته شده است اما در مقایسه، متن کتاب تاریخ بیهقی، بیشترین وجوه نظامی غزنویان را به تصویر کشیده است.

کلیدواژه‌ها

-     ابن بلخی، (1385)، فارسنامه، تصحیح و تحشیة گای لیسترانج و رینولد الن نیکلسون، چاپ اول، تهران، انتشارات اساطیر.##
-     ازغندی، علیرضا، (1377)، ارتش و سیاست، چاپ دوم، تهران، نشر قومس. ##
-     انوری، حسن (1355). اصطلاحات دیوانی دوره‌ی غزنوی و سلجوقی، تهران: زبان و فرهنگ ایران. ##
-     باسورث، ادموند کلیفورد، (1378)، تاریخ غزنویان، ترجمه حسن انوشه، چاپ دوم، تهران، امیرکبیر. ##
-     بیهقی، ابوالفضل محمد بن حسین (1387). تاریخ بیهقی، تهران، مهتاب. ##
-     جی. آ.بویل (1387). تاریخ ایران کمبریج از آمدن سلجوقیان تا فروپاشی دولت ایلخانان، ترجمه حسن انوشه، تهران: امیرکبیر. ##
-     راوندی، محمد بن علی بن سلیمان (1386). راحه الصدور و آیه السرور، تهران: اساطیر. ##
-     روح‌الامینی، محمود (1357). مبانی انسان‌شناسی، تهران: عطار. ##
-     زرین‌کوب، عبدالحسین (1379). روزگاران تاریخ ایران از آغاز تا سقوط سلطنت پهلوی، تهران: سخن. ##
-     سلیم، غلامرضا (1384). مبانی تاریخ اجتماعی ایران، تهران: پیام نور. ##
-     صفا، ذبیح‌الله (2536)، تاریخ ادبیات در ایران، جلد دوم، تهران: امیرکبیر. ##
-     لوح فشرده، دهخدا، لغت‌نامه فارسی. ##
-     معین، محمد، (1375). فرهنگ فارسی (دوره شش‌جلدی)، تهران: امیرکبیر. ##
-     ناظم، محمد، (1318)، حیات و اوقات سلطان محمود غزنوی، ترجمه عبدالغفور امینی، کابل، مطبعه عمومی. ##
-     نفیسی، سعید (1344). تاریخ نظم و نثر در ایران و در زبان فارسی، جلد اول، تهران: کتاب‌فروشی فروغی. ##
-     هانری ماسه (1969-1886). معتقدات و آداب ایرانی، جلد دوم، ترجمه مهدی روشن‌ضمیر (1355). تبریز: موسسه تاریخ و فرهنگ. ##
 
مقالات
-     حسن‌زاده، اسماعیل، (1385)، ساختار و عملکرد سپاه غزنویان، پژوهشنامه علوم انسانی، شماره 52، زمستان. ##
-     مفتخری، حسین و دیگران، (1395)، بررسی مفهوم جنگ در دوره سلجوقیان، مجله تحقیقات تاریخ اجتماعی، شماره اول، بهار. ##
-     مهرابی، سید محسن، (1385)، آیین رزم در عصر غزنویان و تاریخ بیهقی، نشریه حافظ، شماره 30، تیرماه. ##