نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری تاریخ ایران دوره اسلامی از دانشگاه فردوسی مشهد؛ کارشناس اسناد تاریخی آرشیو آستان قدس رضوی

چکیده

یکی از اتفاقات مهمی که منجر به تحول در قلمروهای مختلف ازجمله ساختار حقوقی و قضایی کشور شد، انقلاب مشروطه است. این نوشتار برآن است به روش توصیفی ــ تحلیلی، چالش‌های نظام قضایی ایران در حوزه جزا را از میان منابع استخراج نماید. روح حاکم بر این ‌مطالب، نتیجه بررسی و مطالعه حجم وسیعی از اسناد تشکیلات اداری عدلیه به تعداد ده هزار برگ سند می‌باشد. این اسناد که تاکنون مورد بهره‌برداری پژوهشگران قرار نگرفته مربوط به دوره مشروطیت (1344-1324 ق/1304-1285 ش) است. با توجه به این اسناد از بررسی چالش‌های نظام قضا در دوره مشروطیت در حوزه حقوق کیفری، می‌توان چنین نتیجه گرفت که ضعف قباله‌های املاک سبب ایجاد پدیده جعل اسناد مالی و ملکی می‌شد و فقر اقتصادی در این دوره سبب بروز جرائم سرقت و راهزنی بود. از سوی دیگر با انقلاب مشروطیت، کشور ایران در نظام نوین حقوقی قرار گرفت و جرائم سیاسی و مطبوعاتی نیز موردتوجه قرار گرفت.

کلیدواژه‌ها

-     سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، مجموعه اسناد امجدالسلطان معاون عدلیه مربوط به تشکیلات دستگاه قضا، شمارة بازیابی 59497 تا 61909 به تعداد 9000 برگ سند. از جمله این اسناد در حوزه تشکیلات جزایی: 61414، 61415،61613، 61614،61618، 59652،61626، 61629، 59677،59716، 59747،59890، 59959، 59964، 59972، 60140، 60436، 60500، 60514،60568، 60677،60683،61195،61322، 61336، 61349، 60043، 60654، 60528، 60476، 60125، 59838، 60476، 61629، 61615، 60376، 61753، 61336.##
-     کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، مجموعه اسناد امجدالسلطان معاون عدلیه مربوط به تشکیلات دستگاه قضا،، کارتن شماره 88 و 89 به تعداد 1000 برگ سند. ##
-     مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی، به اهتمام: کتابخانه موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی (ثبت‌شده در وب‌سایت:www.ical.ir و لوح فشرده) ##
کتاب‌ها و مقالات
-     رضازاده ملک، رحیم (1377) انقلاب مشروطه ایران به روایت اسناد وزارت امورخارجه انگلیس (کتاب‌های آبی) مازیار: تهران##
-     روزنامه رسمی کشور (1388). مجموعه قوانین و مقررات عصر مشروطیت، تهران: روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران. ##
-     دامغانی، محمدتقی (1357). صدسال پیش از این، تهران: شبگیر. ##
-     حسینی، محمدتقی (1384) «تأملی در ریشه‌های اجتماعی جنبش مشروطیت» تاریخ روابط خارجی، شماره 23، ص 64-35##
-     لطفی لاریجانی، عبدالعلی (1317). «حقوق جزایی: مجازات خلاف –جنحه –جنایت و یا تشدید و تخفیف پاداش و سزا به اعتبار شدت و ضعف زیان جرم» مجموعه حقوقی، شماره 51، ص 18-15. ##