نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار تاریخ دانشگاه سلمان فارسی کازرون

2 دانشجوی دکتری تاریخ ایران اسلامی دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

قبایل نظامی یکی از پدیده‌های مهم در تاریخ اجتماعی و سیاسی ایران هستند که همواره در طول تاریخ با جامعه و دولت، از دوران باستان تا دوران معاصر عجین بوده‌اند. بررسی تاریخ این مرز و بوم بدون اطلاع از این قبایل غیر ممکن خواهد بود؛ چون برخی از آنان به لحاظ سیاسی و نظامی نقشی فعال داشته‌اند و ارتباط خاصی میان آنان و حاکمیت برقرار بوده است. با اینکه سعی مورخان بر این بوده تا چهره‌های تاثیر گذار خاندان‌های قبیله‌ای را بر اهل تاریخ روشن نمایند اما در مورد برخی از این خاندان‌ها مطالعات چندانی صورت نگرفته است. این مسأله سبب می‌شود تا همچنان غباری بر روی بخش‌هایی از تاریخ کشورمان قرار گیرد. یکی از این خاندان‌های تاثیرگذار در تاریخ ایران که بررسی تاریخی آن لازم می‌نماید خاندان محلی قراگوزلو است. این پژوهش با تبیین علی و با تکیه بر داده‌های تاریخی و اسناد ومدارک کتابخانه‌ای، برآن است تا ورود خاندان قراگوزلو در رویدادهای سیاسی و نقش‌آفرینی نظامی آنان را تا دوره افشاریان تبیین نماید. چنانکه از نتایج تحقیق برخواهد آمد قراگوزلوها با ماهیت قبیله‌ای که از درون ایل نظامی بزرگی برآمده بودند و از همان ابتدا قدرت نظامی داشتند، از این طریق جایگاه و موقعیت خود را در برابر رقیبان و دشمنان حفظ می‌کردند.

کلیدواژه‌ها

-     آصف، محمدهاشم. (1352).رستم التواریخ. تصحیح محمد مشیری. تهران: امیرکبیر.##
-     ابن‌خلدون، عبدالرحمان. (1345).مقدمه. ترجمه محمد پروین گنابادی. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.##
-     اعتمادالسلطنه، محمد حسن خان. (1367).تاریخ منتظم ناصری. مصحح محمد اسماعیل رضوانی. تهران: دنیای کتاب.##
-     ــــــــــــــــ . (1374).چهل سال تاریخ ایران. مصحح ایرج افشار. تهران: نشر اساطیر.##
-     الوندی، رضا. (1397). قراگوزلوها و نقش آنان در تاریخ اجتماعی و سیاسی همدان. تهران: نگارستان اندیشه.##
-     ایروانی، آبراهام. (1393). تاریخ جنگ‌ها: گزارش نبردهای ایران و عثمانی پس از سقوط صفویه (1721-1738). ترجمه فاطمه اورجی. تهران: پژوهشکده تاریخ اسلام.##
-     بیات، بایزید. (1382)، تذکره همایون و اکبر، مصحح محمد هدایت حسین، تهران، انتشارات اساطیر.##
-     پری، جان.ر. (1368).کریم خان زند. ترجمه علی محمد ساکی. تهران: نشرنو.##
-     تتوی، قاضی احمد و آصف خان قزوینی. (1382)، تاریخ الفی، مصحح غلامرضا طباطبایی مجد، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی.##
-     جنابذی، میرزابیگ. (1378)، روضه الصفویه، مصحح غلامرضا طباطبایی مجد، تهران، بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار.##
-     خواندمیر، غیاث‌الدین همام الدین. (1380)، تاریخ حبیب‌السیر، تهران، نشر خیام.##
-     راوندی، مرتضی. (1382).تاریخ اجتماعی ایران. تهران: انتشارات نگاه.##
-     رشوند، محمد علی خان. (1376).مجمل رشوند. مصحح منوچهر ستوده و عنایت الله مجیدی.تهران: میراث مکتوب.##
-     رهربرن، کلاوس میشائل.(1357).نظام ایالات در دوره صفویه. ترجمه کیکاوس جهانداری. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.##
-     سپهر، محمدتقی لسان الملک. (1337).ناسخ التواریخ. به کوشش جهانگیر قائم مقامی. تهران: امیرکبیر.##
-     سومر، فاروق. (1390).تاریخ غزها (ترکمن‌ها) تاریخ، تشکیلات طایفه‌ای و حماسه‌ها. ترجمه وهاب ولی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##
-     ــــــــــــ. (1371). نقش ترکان آناطولی در تشکیل دولت صفوی. دکتراحسان اشراقی و محمد تقی امامی خوئی. تهران: گستره.##
-     شعبانی، رضا. (1377).تاریخ تحولات سیاسی و اجتماعی ایران در دوره افشاریه و زندیه. تهران: سمت.##
-     شیرازی، ابن عبدالکریم محمدرضا. (1365).تاریخ زندیه. تصحیح ارنست بئیر. تهران: گستره.##
-     عاقلی، باقر. (1381).خاندانهای حکومتگر ایران. تهران: نشرعلم.##
-     غفاری کاشانی، ابوالحسن. (1369).گلشن مراد. به اهتمام غلامرضا طباطبایی نجد. تهران: زرین.##
-     قراگوزلو، غلامحسین. (1373).هگمتانه تا همدان. تهران: اقبال.##
-     قزوینی، محمد طاهر وحید. (1383).تاریخ جهان آرای عباسی. مصحح سید سعید میر محمد صادق. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##
-     قزوینی اصفهانی، محمد یوسف واله. (1382).ایران در زمان شاه صفی و شاه عباس دوم.مصحح محمد رضا نصیری. تهران:انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.##
-     قمی، احمدبن‌شرف‌الدین. (1383)، خلاصه التواریخ، مصحح احسان اشراقی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.##
-     کرمانی، ملا محمد مومن. (1384).صحیفه الارشاد. مصحح محمد ابراهیم باستانی پاریزی. تهران: نشر علم.##
-     گلستانه، ابوالحسن بن محمد امین. (1344). گلستانه. تهران: انتشارات ابن سینا.##
-      مرسلوند، حسن. (1374).زندگی­نامه رجال و مشاهیر ایران. تهران: الهام.##
-     موسوی نامی اصفهانی. محمدصادق.(1366). تاریخ گیتی گشا. تهران: اقبال.##
-     میرجعفری، حسین.(1390).تاریخ تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی ایران در دوره تیموریان و ترکمانان. اصفهان: سمت.##
-     مینورسکی، ولادیمیر. (1334).سازمان اداری حکومت صفوی، ترجمه مسعود رجب نیا. تهران:انجمن کتاب.##
-     نصیری، محمد ابراهیم. (1373).دستور شهریاران. مصحح محمد نادر نصیری مقدم. تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار.##
-     نویدی، داریوش. (1394)، تغییرات اجتماعی- اقتصادی در ایران عصر صفوی، مترجم هاشم آقاجری، تهران: نشرنی.##
 مقالات
-     اذکایی قراگوزلو، پرویز. (1366). «قراگوزلوهای همدان». مجله آینده.سال سیزدهم. ش 4و5.##
-     اذکایی قراگوزلو، پرویز. (1366). «قراگوزلوهای همدان (بهره یکم) خاندان ناصرالملک بهاری». مجله آینده. سال سیزدهم. ش 8تا12.##
-     اذکایی قراگوزلو، پرویز. (1367). « قراگوزلوهای همدان خاندان امیر افخم شروینی (بخش سوم)». مجله آینده. سال چهاردهم. ش5تا6.##
-     اذکایی قراگوزلو، پرویز. (1367). «قراگوزلوهای همدان (بخش سوم) خاندان بهاالملک آبشینی (بخش پایانی)». مجله آینده. سال چهاردهم. ش9تا12.##
-     فرمند، هوشنگ. (1368). « توضیحاتی درباره مقاله خاندان قراگوزلوی همدان». مجله آینده. سال پانزدهم. ش6تا9.##