نویسنده

دکترای ایران دوره اسلامی- دانشگاه خوارزمی و مدرس دانشگاه علمی کاربردی

چکیده

نسخه خطّی قانون نظامیه در سال 1270 قمری، به قلم حسنعلی افشار به رشته تحریر در آمده است. نویسنده کتاب تلاش دارد تا با استفاده از روشها و فنون رایج در مدارس نظامی اروپایی، قاعده و قانونی برای مدارس نظامی ایران تدوین نماید. از همین رو در بخشهایی از کتاب به بررسی آداب و شرایط مدرسه در باب اسکان، پوشاک و خوراک محصّلین و طریقه ریاست و نظارت بر مدرسه می‌پردازد. هم‌چنین در فصولی دیگر از کتاب، تعداد نفرات پیاده‌نظام، سواره‌نظام و افواج توپ‌خانه، طریقه پرداخت مواجب و مبلغ حقوق سربازان و صاحب‌منصبان نظام و طریقه آرایش جنگی و اردوهای نظامی و حتّی چگونگی انتخاب و انتصاب صاحب‌منصبان برای پست‌های کلیدی مانند حکمرانی بر ایالات مرزی را بیان می‌دارد. مسئله‌ای که در اینجا مطرح میشود این است که دلیل تدوین این کتاب چه بوده؟ و میزان اثرگذاری آن در انتظام ساختار مدرسه نظامی در ایران تا چه حد میباشد؟
آنطور که از بررسی‌های صورت گرفته میتوان فهمید هدف اصلی از تدوین این کتاب انتظام امور مربوط به مدارس نظامی و کاهش آشفتگی و بی‌نظمی این مدارس بود و این کتاب اگرچه به‌صورت تام و کامل نتوانست مشکلات مدارس نظامی در ایران را حل کند، لیکن شناخت بسیار جامعی از ساختار نوین آموزشی در مدارس معتبر نظامی جهان را برای متولیان امر به وجود آورد.

کلیدواژه‌ها

-     اعتمادالسلطنه، محمدحسن صنیع‌الدوله(1363)، تاریخ منتظم ناصری، تصحیح محمد اسماعیل رضوانی، بی­جا.##
-     افشار، حسنعلى‌خان (1382)، سفرنامه لرستان و خوزستان، افشار حسنعلى خان، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##
-     ــــــ (1270 قمری)، نسخه خطی قانون نظامیه، بی­جا.##
-     بامداد، مهدی، شرح‌حال رجال ایران در قرن 12 و 13 و 14 هجری، ج 5، تهران: زوار.##
-     پولاک، ادوارد (1368)، سفرنامه پولاک (ایران و ایرانیان)، ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران: خوارزمی. ##
-     دادبخش، مسعود (1390)، مدارس نظامی در ایران بر پایه نسخه خطی حسنعلی افشار (قانون نظامیه)، به راهنمایی دکتر الهام ملک­زاده، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه آزاد واحد شهرری. ##
-     دروویل (1348)، سفرنامه درویل، ترجمه جواد محیی، تهران: انتشارات گوتنبرگ. ##
-     رینگر، مونیکا (1381)، آموزش، دین و گفتمان اصلاح فرهنگی در دوران قاجار، ترجمه مهدی حقیقت‌خواه، تهران: ققنوس. ##
-     سعیدی، حوریه «معرفی نسخه­های خطی تاریخی (بخش اول) رسائل نظامی»، تاریخ معاصر ایران، زمستان 1381، شماره 24. ##
-     ــــــ «آموزش در ایران (دوره قاجاریه) بر اساس کتاب­های آموزش خطی و چاپ سنگی»، کتاب­داری آرشیو و نسخه پژوهی، مطالعات ملی کتاب­داری و سازمان­دهی اطلاعات، زمستان 1387، شماره 76. ##
-     شمیم، علی‌اصغر (1378)، ایران در زمان سلطنت قاجار، تهران: مدبر. ##
-     علی بابایی، غلامرضا (1382)، تاریخ ارتش ایران (از هخامنشی تا عصر پهلوی)، تهران: انتشارات آشیان. ##
-     فلاحی، اکبر، رحیمی، غلامحسین «دارالفنون و نقش و جایگاهش در آموزش علوم و فنون نوین نظامی در عصر ناصری»، تاریخ علم، دوره 11، بهار و تابستان 1392، شماره 1. ##
-     مستوفی، عبدالله (1388)، شرح زندگانی من، ج 1، تهران: زوار. ##
-     ملک­زاده، الهام، دادبخش، مسعود «مدارس نظامی نوین ایران»، پیام بهارستان، دورۀ دوم، سال پنجم، شماره نوزدهم، بهار 1392. ##
-     وقایع الاتفاقیه، 21 ربیع‌الثانی 1268، نمره 54. ##
-     ــــــ، 27 شعبان 1270، نمره 173. ##
-     ــــــ، 4 شعبان 1272، نمره 271. ##
-     ــــــ، 21 شعبان 1268، نمره 71. ##
-     ــــــ، 5 شعبان 1268، نمره 69. ##
-     ــــــ، 9 جمادی‌الثانی 1270، نمره 162. ##
-     هوشنگ مهدوی، عبدالرضا (1375)، روابط خارجی ایران: از ابتدای دوران صفویه تا پایان جنگ جهانی دوم، تهران: امیرکبیر. ##
-     یغمایی، اقبال، «دارالفنون»، ماهنامه آموزش‌وپرورش، دوره 46، آذرماه 1355، شماره 3. ##
-     یکرنگیان، میرحسین (1383)، سیری در تاریخ ارتش ایران (از آغاز تا پایان شهریور 1320)، تهران: خجسته. ##