نویسنده

دانشیار دانشگاه محقق اردبیلی

چکیده

هم زمان با قدرت یابی آقامحمدخان و ادعاهای روسها بر قفقاز -که در درون مرزهای ملی و اعتقادی
ایرانیان جای داشت - حملات ترکمنها به خراسان بزرگ، غارت منطقه و به اسیری بردن زنان و مردان و
شیوع حکومت ملوک الطوایفی در گوشه و کنار ایران، ضرورت احیای مرزهای تاریخی ایران اهمیت به
سزایی برای مردم کشور ایران پیدا کرد. آقامحمدخان با آگاهی از این واقعیت، مهم ترین هدف خود از
مبارزات طولانی را احیای مرزهای تاریخی ایران عنوان کرد. این مقاله به شیوه توصیفی-تحلیلی، به بررسی
اقدامات آقامحمدخان قاجار برای احیای مرزهای تاریخی ایران، اهداف و نتایج حاصل از آن پرداخته است.
یافته ها نشان می دهد آقامحمدخان قاجار درک و دریافت درستی از مرزهای ایران در دورة باستان و صفویه
و اهمیت آن برای تشکیل حکومت جدید داشت. او اصلی ترین برنامۀ حکومتی خود را احیای مرزهای
تاریخی ایران اعلام کرد و تلاش کرد لشکرکشی ها و اقدامات خود در طول سلطنت را از این طریق مشروع
سازد.

کلیدواژه‌ها

-     ابن خلدون، عبدالرحمان (1336)، مقدمه ابن خلدون، ترجمه محمد پروین گنابادی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.##
-     اعتضادالسلطنه، علیقلی میرزا (1370)، اکسیرالتواریخ، به کوشش جمشید کیانفر، تهران: ویسمن.##
-     اعتمادالسلطنه، محمدحسن خان (1367)، تاریخ منتظم ناصری، به تصحیح محمد اسماعیل رضوانی، تهران: دنیای کتاب.##
-     آصف، محمد هاشم (1380)، رستم التواریخ، به کوشش عزیزالله علیزاده، تهران: فردوسی.##
-     آوری، پیتر و دیگران (1388)، تاریخ ایران به روایت کمبریج: از نادرشاه تا انقلاب اسلامی، دفتر اول، ترجمه مرتضی ثاقب فر، تهران: جامی.##
-     آوری، پیتر (1363)، تاریخ معاصر ایران، ترجمه محمد رفیعی مهرآبادی، تهران: مؤسسه مطبوعاتی عطائی. ##
-     پری، جان (1368)، کریم‌خان زند، ترجمه علی‌محمد ساکی، تهران: نشر نو. ##
-     خاوری شیرازی، میرزا فضل الله (1380)، تاریخ ذوالقرنین، به کوشش ناصر افشارفر، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. ##
-     دالمانی، هانری رنه (1335)، سفرنامه از خراسان تا بختیاری، ترجمه و نگارش فره وشی، تهران: کتاب‌فروشی ابن‌سینا و امیرکبیر. ##
-     دروویل، گاسپار (1370)، سفر در ایران، ترجمه منوچهر اعتماد مقدم، تهران: شباویز. ##
-     دنبلی، عبدالرزاق مفتون (1383)، مآثر سلطانیه، به کوشش فیروز منصوری، تهران: اطلاعات. ##
-     ژوبر، پ. امده (1347)، مسافرت در ارمنستان و ایران، ترجمه علیقلی اعتماد مقدم، تهران، بنیاد فرهنگ ایران. ##
-     ساروی، محمدتقی (1371)، تاریخ محمدی (احسن التواریخ)، به اهتمام غلامرضا طباطبایی مجد، تهران: امیرکبیر. ##
-     سپهر، محمدتقی لسان الملک (1377)، ناسخ التواریخ (تاریخ قاجاریه)، به اهتمام جمشید کیانفر، تهران: اساطیر. ##
-     فرانکلین، ویلیام (1358)، مشاهدات سفر از بنگال به ایران در سال‌های  1786- 1787 میلادی، ترجمه محسن جاویدان، تهران: بنیاد فرهنگ ایران##
-     قزوینی، ابوالحسن (1367)، فوایدالصفویه،  تصحیح مریم میر احمدی، تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی. ##
-     کوهمره‌ای، زین‌العابدین (1384)، رسالۀ تدابیر شاه و وزیر در احوالات آقامحمدخان قاجار و وزیر او حاجی ابراهیم‌خان کلانتر اعتمادالدوله، تصحیح مهین دخت حاجیان پور، تهران: مرکز نشر دانشگاهی. ##
-     ماکیاوللی، نیکولو (1366)، شهریار، ترجمه داریوش آشوری، تهران: پرواز. ##
-     مالکم، سرجان (1362)، تاریخ ایران، ترجمه اسماعیل حیرت، تهران: کتاب‌فروشی سعدی. ##
-     محمود میرزا قاجار (1389)، تاریخ صاحبقرانی، به کوشش نادره جلالی، تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی. ##
-     منتسکیو (1362)، روح القوانین، ترجمه علی‌اکبر مهتدی، تهران: امیرکبیر. ##
-     میرزا محمد کلانتر فارس (1362)، روزنامه میرزا محمد کلانتر فارس، به تصحیح و اهتمام عباس اقبال آشتیانی، تهران: کتابخانه طهوری و کتابخانه سنائی. ##
-     نصیری، محمدرضا (1366)، اسناد و مکاتبات تاریخی ایران (قاجاریه)، تهران: کیهان. ##
-     نفیسی، سعید (1335)، تاریخ اجتماعی و سیاسی ایران در دوره معاصر، تهران: موسسه مطبوعاتی شرق. ##
-     نوائی، عبدالحسین (1377)، ایران و جهان، تهران: هما. ##
-     نوری، محمدتقی (1386)، اشرف التواریخ، تصحیح سوسن اصیلی، تهران: میراث مکتوب. ##
-     واتسن، رابرت گرانت (2536)، تاریخ قاجار، ترجمه وحید مازندرانی، تهران: کتاب‌های سیمرغ.##
-     هدایت، رضاقلی­خان (1380) تاریخ روضه الصفای ناصری، به کوشش جمشید کیانفر، تهران: اساطیر. ##