نویسندگان

1 دکتری علوم سیاسی، استادیار پژوهشگاه علوم انتظامی و مطالعات اجتماعی ناجا

2 دکتری علوم سیاسی، استادیار گروه علوم سیاسی و روابط بین‌الملل دانشگاه اصفهان

چکیده

یکی از معاهدات قابل تأمل و تأسف آوری که در دوران قاجاریه از سوی امپراتوری روسیه بر ایران تحمیل
و بخش خاوری دریای خزر، بین « ترکستان » است. این قرارداد در پی تصاحب گستره « آخال » شد، قرارداد
میرزا سعیدخان مؤتمن الملک انصاری وزیر امور خارجه ایران و ایوان زینوویف وزیرمختار روسیه در تهران
منعقد شد. این مقاله درصدد است تا با شیوه توصیفی - تحلیلی، نتایج و پیامدهای امنیتی معاهده آخال
1260 ش) را مورد تجزیه وتحلیل قرار دهد و همچنین نقش استعماری انگلستان در انعقاد این قرارداد )
ننگین را بررسی نماید. یافته های این پژوهش نشان می دهد انعقاد این معاهده زمینه های تجزیه ایالات
شمال شرقی از طرف روس ها و فشار و نفوذ روس ها در ایران را افزایش داد که نمود عینی آن در قرارداد
سال 1907 م و طرح تجزیه ایران به سه قسمت شمالی و جنوبی و منطقه مرکزی بی طرف نمایان شد.
همچنین نقشه انگلستان در انعقاد این قرارداد بسیار مؤثر بوده که با واگذاری نقاط ترکمن نشین شرق
دریای خزر به روسیه از نفوذ روسیه به مناطق جنوبی ایران که تحت نفوذ انگلستان در ایران بود، پیشگیری
نمود.

کلیدواژه‌ها

-     آدمیت، فریدون (1362)، امیرکبیر و ایران، تهران، انتشارات خوارزمی.##
-     اسناد وزارت امور خارجه: مکاتبات تا سال 1322 ق، کارتن شماره 14، موضوع: (تجاوزات روسیه به ایران). ##
-     اعتمادالسلطنه، محمدحسن (1364)، تاریخ منتظم ناصری، تصحیح محمد اسماعیلی، تهران انتشارات زمینه. ##
-     اولریخ گرگه (1377)، پیش به‌سوی شرق، ایران در سیاست شرقی آلمان، ترجمه پرویز صدری، تهران، کتابخانه سیامک. ##
-     حقیقت، عبدالرفیع (1381)، روابط خارجی ایران، تهران، انتشارات کومش. ##
-     سارلی، اراز محمد (1373)، تاریخ ترکمنستان، تهران، انتشارات دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی. ##
-     سایکس، سرپرسی (1371)، تاریخ ایران، ترجمه محمدتقی فخر داعی گیلانی، تهران، انتشارات کویر. ##
-     شمیم، علی‌اصغر (1374)، ایران در دوره سلطنت قاجار، نشر افکار. ##
-     فوران، جان (1378)، مقاومت شکننده، چاپ اول، ترجمه احمد تدین، تهران، موسسه خدماتی فرهنگی رسا. ##
-     کاظم‌زاده، فیروز (1372)، روس و انگلیس در ایران، ترجمه منوچهر امیری، تهران، انتشارات آموزش انقلاب اسلامی. ##
-     کاتم، ریچارد (1371)، ناسیونالیسم در ایران، ترجمه احمد تدین، تهران، انتشارات کویر. ##
-     کرزن، جرج (1373)، ایران و قضیه ایران، ترجمه غلامعلی وحید مازندرانی، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی. ##
-     محمود، محمود (1372)، تاریخ روابط سیاسی ایران و انگلیس در قرن نوزدهم میلادی، تهران، انتشارات اقبال. ##
-     مخبر، محمدعلی (1324)، مرزهای ایران، تهران، کیهان. ##
-     مفتاح، الهامه (1357)، تسلط روس‌ها بر مرو پایان استقلال ترکمن‌ها (1881-1884 م) تهران، نشر آگاه. ##
-     مدنی، جلال‌الدین (1369)، تاریخ تحولات سیاسی و روابط خارجی ایران از آغاز قاجاریه تا انقلاب مشروطیت، دفتر انتشارات وابسته به حوزه علمیه قم. ##
-     موسوی، محمد کاظم،(1383)، دایرة­المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دایرة­المعارف اسلامی، چاپ پنجم، ج 1. ##
-     وحید مازندرانی، غلامعلی (1350)، مجموعه عهدنامه‌های تاریخی ایران از عهد هخامنشی تا عصر پهلوی، چاپ اول، تهران، انتشارات وزارت امور خارجه. ##
-     هوشنگ مهدوی، عبدالرضا (1379)، روابط خارجی ایران از ابتدای دوران صفویه تا پایان جنگ جهانی دوم، تهران، انتشارات امیرکبیر. ##
-     Ghlookhoded, W. s. (1976). problemi Economiches Kaya, razvitiia Irana.Moscow. ##
-     Loghashova, B. R. (1976). Turkmeni Irana. Moscow. ##
-     Matewf, A. M. (1957). sosialon-Politicheskaia barba ve Estrabade Tashkent. ##
-     Loghashova, m. s. (1986). Ocherk istorii Irana. Moscow. ##