نویسندگان

1 استاد گروه تاریخ دانشگاه لرستان

2 دانشجوی دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام دانشگاه لرستان

3 کارشناس ارشد تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشگاه لرستان

چکیده

عصر رضاشاه دوره جدیدی در منازعات حکومت مرکزی با ایلات و عشایر بود. رضاشاه که در روند اوضاع
آشفته کشور روی کار آمده بود، سعی در تمرکزگرایی و ایجاد کشوری بهسبک ممالک مدرن اروپایی
داشت. یکی از اقدامات وی برای تحقق این هدف اسکان ایلات و عشایر بود. در این میان، لرستان از اهمیت
ویژهای برای رضاشاه برخوردار بود. برای اسکان دادن ایلات و عشایر لرستان، خلع سلاح آنان شرط لازم
اجرای این امر بود. حضور قوای نظامی رضاشاه در لرستان و خلع سلاح عشایر این منطقه از سال 1302
ش. آغاز و تا سال 1312 ش. و در دو مرحله بهطول انجامید. در این پژوهش بهشیوه توصیفی- تحلیلی،
تأثیر خلع سلاح عشایر لرستان در دوره رضاشاه بر اسکان آنها بررسی شده است. یافتۀ پژوهش نشان
می دهد که فوریترین تأثیر طرح خلع سلاح در منطقه لرستان، برهم خوردن ساختار اجتماعی و از جمله
تضعیف پایگاه اجتماعی رؤسای عشایر لُر، بروز شورشهای متعدد، اعدام و سرکوب عشایر منطقه و در ادامه
نشانگر اقدامات عمرانی دولت برای بهانجام رساندن طرح خلع سلاح و اسکان نهایی ایلات و عشایر بوده
است.

کلیدواژه‌ها

-     آبراهامیان، یرواند (1389). ایران بین دوانقلاب، ترجمه: احمد گل‌محمدی و محمدابراهیم فتاحی، تهران، نی.##
-     احمدی، حمید (1382).  قومیت و قوم‌گرایی در ایران، تهران، نی. ##
-     امان‌اللهی بهاروند، سکندر (1374). مبانی کوچ‌نشینی در ایران، تهران، آگاه. ##
-     امیراحمدی، احمد (1373الف). اسناد نخستین سپهبد ایران، به‌کوشش سیروس سعدوندیان، تهران، مؤسسه پژوهش و مطالعات فرهنگی. ##
-     امیراحمدی، احمد (1373ب). خاطرات نخستین سپهبد ایران، به‌کوشش غلامحسین زرگری‌نژاد، تهران، مؤسسه پژوهش و مطالعات فرهنگی. ##
-     ایزدپناه، حمید، (1384).  لرستان در گذر زمان و تاریخ، تهران، اساطیر. ##
-     بصری، علی (گردآورنده) (1335). یادداشت‌های رضاشاه، ترجمه محمدحسین استخر، تهران، بی‌نا. ##
-     بهبودی، هدایت‌الله (1385). روزشمار تاریخ معاصر ایران، ج 3، تهران، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی. ##
-     بیات، کاوه (1387). «رضاشاه و عشایر»، رضاشاه و شکل‌گیری ایران نوین؛ دولت و جامعه در زمان رضاشاه، چاپ دوم، گردآورنده استفانی کرونین، ترجمه مرتضی ثاقب‌فر، تهران، جامی. ##
-     بیات، کاوه (1373). عملیات لرستان، اسناد سرتیپ محمد شاه‌بختی، تهران، شیرازه. ##
-     پهلوی، رضاشاه (1355). سفرنامه خوزستان، گردآورنده فرج‌الله بهرامی، تهران، مرکز پژوهش و نشر فرهنگ سیاسی دوران پهلوی، چاپ دوم. ##
-     جلایر، رضاقلی (1376). در راه پشتکوه، به‌کوشش کاوه بیات، خرم‌آباد، افلاک. ##
-     جهانبگلو، رامین (1379). ایران و مدرنیته، گفتگویی با پژوهشگران ایرانی و خارجی در زمینه رویارویی ایران با دستاوردهای جهان، ترجمه حسین سامعی، تهران، گفتار. ##
-     حجتی، ابوالمجد (1377). عبور از عهد پهلوی در گیر و دار فرهنگ، تهران، محسن. ##
-     دوبد، بارن (1388). سفرنامه لرستان و خوزستان، ترجمه: محمدحسین آریا، تهران، علمی و فرهنگی. ##
-     دولت‌آبادی، یحیی (1371). حیات یحیی، چاپ ششم، تهران، عطار و فردوس. ##
-     رزم‌آرا، حاجعلی (1322). جغرافیای نظامی ایران (لرستان)، تهران، سازمان انتشارات ارتش. ##
-     رزم‌آرا، حاجعلی (1382). خاطرات و اسناد سپهبد رزم‌آرا، به‌کوشش کامبیز آرا و کاوه بیات، تهران، شیرازه. ##
-     رضاشاه (1303ش.). سفرنامه خوزستان، مرکز پژوهش و نشر فرهنگ سیاسی دوران پهلوی. ##
-     زرگر، علی‌اصغر (1388). تاریخ روابط سیاسی ایران و انگلیس در دوره رضاشاه، ترجمه کاوه بیات، تهران، پروین- معین. ##
-     شمیم، علی‌اصغر (1384). ایران در دوره سلطنت قاجار، تهران، مدبر. ##
-     صفایی، ابراهیم (بی‌تا). رهبران مشروطه؛ دوره دوم، بیوگرافی چهارم، رضاقلی‌خان نظام‌السلطنه، بی‌جا، شرق. ##
-     عاقلی، باقر (1379). رضاخان و قشون متحدالشکل، تهران، نامک. ##
-     غنی، سیروس (1378). ایران: برآمدن رضاخان، یرافتادن قاجار و نقش انگلیسی‌ها، ترجمه حسن کامشاد، چاپ دوم، تهران، نیلوفر. ##
-     فرمانفرما، عبدالحسین میرزا (1366). مجموعه اسناد، به‌کوشش منصوره اتحادیه و سیروس سعدوندیان، تهران، تاریخ ایران. ##
-     فوران، جان (1386). مقاومت شکننده تاریخ تحولات اجتماعی ایران، ترجمه احمد تدین، تهران، رسا. ##
-     قاسمی، فرید (1390). اسناد خرم‌آباد، تهران، کتابخانه، موزه و اسناد مجلس شورای اسلامی. ##
-     قراگوزلو، غلامحسین (1383). جنگ‌های لرستان، تهران، اقبال. ##
-     کاظمی، ایرج (1376). مشاهیر لر، خرم‌آباد، افلاک. ##
-     کیاوند، عزیز (1380). سیاست حکومت و عشایر، تهران، صنم.
-     مکی، حسین (1324). تاریخ بیست‌ساله، ج 2، تهران، علمی. ##
-     مورتسن، اینگه دمانت (1377). کوچ‌نشینان لرستان، ترجمه محمدحسین آریا، تهران، پژوهنده. ##
-     نفیسی، سعید (1345). تاریخ معاصر ایران، تهران، فروغی. ##
-     نقیب‌زاده، احمد (1379). دولت رضاشاه و نظام ایلی، تهران، مرکز اسناد و انقلاب اسلامی. ##
-     همایون کاتوزیان، محمدعلی (1380). دولت و جامعه در ایران، تهران، مرکز. ##
-     واعظ شهرستانی، نفیسه (1388). سیاست عشایری دولت پهلوی اول، تهران، تاریخ ایران. ##
-     والیزاده معجزی، محمدرضا (1382). تاریخ لرستان روزگار پهلوی، تهران، حروفیه. ##
-     والیزاده معجزی، محمدرضا (1380). تاریخ لرستان روزگار قاجار، تهران، حروفیه. ##  
-     - ویلسن، آرنولد (1363). سفرنامه ویلسن، ترجمه حسین سعادت‌نوری، تهران، وحید. ##
مقالات
-     بهرامی، روح­الله (1377). «سیاست قومی پهلوی اول در قبال قوم لر»، فصلنامه مطالعات راهبردی، تهران، پیش­شماره اول. ## 
-     روستایی، محسن (بهار 1384). «پیشینه و چگونگی تشکیل قشون اسلامیه در لرستان»، فصلنامه تحقیقات تاریخی گنجینه اسناد، سال پانزدهم، دفتر اول، شماره 57. ##
-       دیلمی معزی، امین (1378). «هویت­سازی ملی در عصر رضاشاه»، پژوهش­نامه تاریخ، دانشگاه آزاد بجنورد، سال 3، شماره 10. ##
-     شهسواری، ثریا و سعید نجار (1393). «بررسی تأثیر سیاست­های نوسازی رضاشاه بر ایلات و عشایر لرستان»، پژوهشنامه تاریخ­های محلی ایران، سال دوم، شماره 3 (پیاپی 5)، ص 65- 51. ##
روزنامه‌ها
-     روزنامه اطلاعات، 11 آذر 1307، سال سوم، شماره 644. ##
-     روزنامه صدای رشت، س 1، شنبه 2ربیع الاول 1329. ##
-     مجله فلاحت و تجارت، اداره اوقاف و صنایع مستظرفه، شماره 23، 24، سال 1293ش. ##
اسناد
-     آرشیو سازمان اسناد ملی ایران: مجموعه اسناد شماره 240015486، 290000577، 310001024 و 293001712. ##
-     اسناد خانوادگی تقی­خان سپهوند از کتاب­خانه شخصی غلامرضاخان سپهوند. ##
-     اسناد خانوادگی کدخدا ریش­سفید صفر بیرانوند از کتابخانه شخصی مرادصفر بیرانوند. ##