نویسنده

دانشجوی دکتری تاریخ دانشگاه خوارزمی و پژوهشگر مؤسسۀ مطالعات تاریخ معاصر ایران

چکیده

پس از پیروزی انقلاب اسلامی، مناطق کردنشین شمال غرب ایران صحنه یکی از بحران‌هایی بود که نیروهای دولت نوپای جمهوری اسلامی ایران و گروه‌های سیاسی کُرد مخالف، دو مؤلفه اصلی این صحنه به شمار می‌آمدند. در یک‌سو نظام با استفاده از نیروهای خود جهت برقراری امنیت در کشور می‌کوشید و از سوی دیگر گروه‌های شورشی با عملیات نظامی در مقابل نیروهای دولتی برای کسب اهداف خود مبارزه می‌کردند. برآیند این دو مؤلفه بروز بحران و درگیری‌های نظامی و ایجاد ناامنی‌های متوالی در طول سال‌های اولیه پس از پیروزی انقلاب بوده است. در این پژوهش نگارنده سعی کرده است با شیوه توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، به بررسی علل و نتایج اختلاف دولت موقت مهندس مهدی بازرگان و سرتیپ محمدولی قرنی رئیس ستاد مشترک ارتش در برخورد با وقایع کردستان بپردازد. نتایجی که از این پژوهش حاصل شد نشان می‌دهد که اختلاف دیدگاه در شیوه برخورد با ضدانقلاب در کردستان، دولت موقت متمایل به شیوه‌ای سازشکارانه و مسالمت‌آمیز بود و سرتیپ قرنی ضمن اتخاذ سیاست مذکور، طرفدار مقابله با عناصر ضدانقلاب و تجزیه‌طلب بود. سرانجام این اختلاف منجر به برکناری سرتیپ قرنی شد و بحران کردستان را به سال‌های جنگ تحمیلی کشاند.

کلیدواژه‌ها

-     اسماعیلی، خیرالله، (1380)، دولت موقت، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی.##
-     بابایی، گل علی و حسین بهزاد، (1388)، از الوند تا قراویز، تهران: بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس. ##
-     بسطامی، رضا، (1383)، همسویی حزب دمکرات کردستان ایران و رژیم صدام در آغاز جنگ تحمیلی، مجله نگین ایران، شماره 8. ##
-     بهزاد، حسین، (1389)، مهتاب خین؛ انقلاب، کردستان و دفاع مقدس به روایت فرمانده بسیجی حسین همدانی، به سفارش بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس و بسیج، تهران: فاتحان. ##
-     بیات، عزیزالله، (1373)، کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران، تهران، امیرکبیر. ##
-     جلائی پور، حمیدرضا، (1372) کردستان: علل تداوم بحران آن پس از انقلاب اسلامی، تهران، وزارت امورخارجه. ##
-     چمران، مصطفی، (1364)، کردستان، تهران: بنیاد شهید چمران. ##
-     خاطرات و مبارزات شهید محلاتی، (1376)، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی. ##
-     خمینی، روح‌الله، (1389)، صحیفه امام‏، تهران‏، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى. ##
-     در جستجوی راه از کلام امام، (1362)، تهران، امیرکبیر. ##
-     رضوی، مسعود، (1376)، هاشمی و انقلاب، تهران، همشهری. ##
-     روزی‌طلب، محمدحسن، (1392)، ترکیب التقاط و ترور (بررسی عملکرد و اسناد گروه فرقان)، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی. ##
-     زنده‌دل، حسن و دستیاران، (1378)، گردشگری ایران، استان کردستان، تهران، نشر ایران‌گردان. ##
-     صدر شیرازی، محمدعلی، (1388)، دولت موقت، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی. ##
-     صحیفه امام خمینی، (1378) تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام، ج 6. ##
-     طباطبایی، صادق، (1387)، خاطرات سیاسی-اجتماعی دکتر صادق طباطبایی، ج 3، تهران، عروج. ##
-     طالقانی، محمود، (1359)، بحران کردستان، تهران، ناس. ##
-     طلوعی، محمود، (1376)، بازیگران عصر پهلوی، تهران، نشر علم. ##
-     قادری، زاهد، (1387)، کردستان، تهران، دفتر پژوهش‌های فرهنگی. ##
-     کردستان، امپریالیسم و گروه‌های وابسته، (1359)، تهران، دفتر سیاسی سپاه پاسداران. ##
-     کردستان و شیخ عزالدین حسینی، بی‌جا: سازمان انتشاراتی مردم، بی‌تا. ##
-     کیانی، سورنا، (1385)، بر بلندای سرزمینم، تهران: بنیاد حفظ آثار و ارزش‌های دفاع مقدس. ##
-     مجله شاهد یاران، (1391)، همانندی فکری شهید قرنی با نگاه حضرت امام (ره) در گفت و گو با یعقوب توکلی، شماره 82. ##
-     مجله شاهدیاران، (1391)، قرنی برای بقای ارتش تلاش زیاد کرد در گفت‌وگو با سرهنگ محمدمهدی کتیبه، شماره 82، صص 62-60##
-     مجله شاهدیاران، (1391)، ترور شهید قرنی؛ مظلومیت و حقانیت او را نشان داد، مصاحبه با قاسم تبریزی، شماره 82، صص 87-82##
-     مجله شاهد یاران، (1391)، اولین ستاره و چراغ راه، مصاحبه ماهنامه شاهدیاران با امیر سرتیپ بازنشسته سیاوش جوادیان، شماره 82، صص 44-37##
-     محمدی ودود، حسین، (1394)، ارتش در گذار از بحران‌های انقلاب اسلامی (پیوند ماندگار)، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی. ##
-     معروفی، آیت، (1393)، شانه شم شی (روایت پاوه)، تهران: فاتحان. ##
-     نادری، محمود، (1394)، حزب دمکرات کردستان ایران، تهران، موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی. ##
-     نجف پور، مجید، (1383)، از جنوب لبنان تا جنوب ایران، تهران، انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی. ##
-     نخعی، هادی، یکتا، حسین، (1375)، روزشمار جنگ ایران و عراق- زمینه‌سازی (جنگ نامه اول: پیدایش نظام جدید)؛ جلد اول، بحران‌های داخلی و تولد نیروهای مسلح انقلاب، تهران، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ سپاه پاسداران. ##
-     نوروزی فرسنگی، احمد، (1382)، ناگفته‌هایی از زندگی سپهبد قرنی، تهران: موسسه فرهنگی انتشاراتی زهد. ##
-     هاشمی رفسنجانی، اکبر، (1383)، کارنامه و خاطرات سال‌های 1357 و 1358، به اهتمام عباس بشیری، تهران، نشر معارف انقلاب. ##
روزنامه‌ها
-     روزنامه آیندگان، 7 فروردین 1358. ##
-     روزنامه اطلاعات، 1 اسفند 1357. ##
-     روزنامه اطلاعات، 2 اسفند 1357. ##
-     روزنامه اطلاعات، 6 اسفند 1357. ##
-     روزنامه اطلاعات، 7 اسفند 1357. ##
-     روزنامه اطلاعات، 10 اسفند 1357. ##
-     روزنامه اطلاعات، 26 اسفند 1357. ##
-     روزنامه اطلاعات، 28 اسفند 1357. ##
-     روزنامه اطلاعات، 2 فروردین 1358. ##
-     روزنامه اطلاعات، 7 فروردین 1358. ##
-     روزنامه اطلاعات، 8 فروردین 1358. ##
-     روزنامه اطلاعات، 9 فروردین 1358. ##
-     روزنامه کیهان، 30 بهمن 1357. ##
-     روزنامه کیهان، 2 اسفند 1357. ##
-     روزنامه کیهان، 9 اسفند 1357. ##
-     روزنامه کیهان، 10 اسفند 1357. ##
-     روزنامه کیهان، 12 اسفند 1357. ##
-     روزنامه کیهان، 28 اسفند 1357. ##
-     روزنامه کیهان، 29 اسفند 1357. ##
-     روزنامه کیهان، 6 فروردین 1358. ##
-     روزنامه کیهان، 7 فروردین 1358. ##
-     روزنامه کیهان، 8 فروردین 1358. ##
-     روزنامه کیهان، 9 فروردین 1358. ##
-     روزنامه کیهان، 11 فروردین 1358. ##