نویسندگان

1 کارشناس ارشد تاریخ جهان دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 دکترای تاریخ ایران دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

درباره شهر بم به‌واسطه نقش کلیدی‌اش در ایجاد ارتباط میان تمدن‌های فلات مرکزی و جنوب شرق ایران، به‌گونه‌ای استثنایی اطلاعات تاریخی شایان توجهی ثبت گردیده است. درواقع عملکرد و اهمیت این شهر، به‌عنوان کارگاه امنیتی جنوب شرق ایران سبب گردیده تا مورخین، جغرافیدانان، سیاحان، مأموران رسمی و حتی محققان بومی، هرکدام از منظری خاص به توصیف آن بپردازند؛ اما ازآنجایی‌که شهر بم از دیرباز به‌واسطه حضور ارگ تاریخی بم نقش مهمی در حفظ امنیت داشته است، مقاله حاضر با تکیه‌بر متون تاریخی و اسناد آرشیوی، می‌کوشد تا ضمن اشاره به اهمیت تاریخی قلعه بم، وضعیت نظم و امنیت شهر را در سده حاضر به تصویر کشد. نوشتار کنونی در پی پاسخ به این سؤال است که امنیت شهر بم در سده حاضر با چه سازوکارهایی تأمین می‌شده است؟ بر اساس یافته‌های تحقیق، شهر بم به‌واسطه موقعیت استراتژیک خود، شامل طرح تشکیل ژاندارمری گشته و بزرگترین هنگ ژاندارمری ولایت کرمان در این شهر تشکیل گردید. ژاندارمری، نیروی امنیه، شهربانی و سپس نیروی انتظامی جمهوری اسلامی هریک به فراخور زمان در تلاش برای برقراری امنیت در این شهر گام‌های مفیدی برداشتند.

کلیدواژه‌ها

-     آمارنامه استان کرمان. کرمان: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان کرمان.##
-     ابن خردادبه، مسالک و ممالک (1371). مسالک و ممالک. تهران: موسسه مطالعات و انتشارات تاریخی میراث ملل. .##
-     استرآبادی، میرزامهدی خان (1377). جهانگشای نادری. تصحیح عبدالله انوار. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی. .##
-     اسعدپور، بهزادی (1372). کیمیای ناسوت. تهران: مولف. .##
-     تاریخ سیستان (1314). تصحیح ملک‌الشعرای بهار. تهران: زوار. .##
-     حدود العالم من المشرق الی المغرب (1342). مقدمه بارتولد. کابل: پوهنجی پوهنتون. .##
-     سایکس، پرسی (1336). سفرنامه. ترجمه حسین سعادت نوری. تهران: کتابخانه ابن‌سینا. .##
-     عاقلی، باقر (1386). رضاشاه و قشون متحدالشکل. تهران: نامک. .##
-     غنی، سیروس (1377). ایران: برآمدن رضاخان، برافتادن قاجار و پادشاهی پهلوی. ترجمه حسن کامشاد. تهران: نیلوفر. .##
-     کتبی، محمود (1364). تاریخ آل مظفر. تصحیح عبدالحسین نوایی. تهران: امیرکبیر. .##
-     لسان الملک سپهر، محمدتقی (1337). ناسخ التواریخ. تهران: امیرکبیر. .##
-     نشریه خواندنی‌ها، شماره 22، دوره 3، مقاله سرنوشت ارتش ایران در شهریور 1320. .##
-     وزیری، احمدعلی خان (1376). جغرافیای کرمان. تصحیح‌ محمدابراهیم باستانی پاریزی. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی. .##
-     یعقوبی، این واضح (1347). البلدان. ترجمه محمد ابراهیم آیتی. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب. .##
اسناد
-     سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران «مرکز کرمان»: 2919/293/99- 4489/293/99-4606/293/99- 4813/293/99- 5442/293/99- 5504/293/99- 5956/293/99- 6080/293/99- 6911/293/99- 7678/293/99.##
مصاحبه
-     بنی اسدی، حمید، کارمند (نیروی انتظامی از سال 1363 در شهرهای بم، بردسیر و راین). .##
-     بنی اسدی، حسین (از کارکنان نیروی انتظامی که سال 1335 خدمت خود را آغاز کرده و ضمن خدمت در حوزه‌های نظام‌وظیفه بم، فهرج و جیرفت به‌عنوان رئیس حوزه، در سال 1363 بازنشست شده است). .##
-     دادخدایی، عباس (از کارکنان نیروی انتظامی که از سال 1363 گروهبان دوم و فرمانده پاسگاه دهنه کمرکن بوده است. در طی بیست‌وپنج سال مدت کار خود 20 سال سمت فرماندهی داشته و پنج سال در سمت معاونت فرمانده خدمت کرده است). .##
-     قاسمی رئیس صنف پارچه‌فروشان بم پیش از انقلاب تا سال 1391. .##
-     مشعلی کسبه بازنشسته جنب مسجد جامع بم. .##
-     خداوردی فرزند رئیس ژاندارمری در دوره پهلوی. .##