نویسندگان

1 استادیار دانشگاه بیرجند

2 کارشناس معماری

چکیده

یکی از یادگارهای ارزشمند فرهنگی-تمدنی ایران در حوزه معماری، کاروانسراهاست که از روزگاران کهن به دلایل ارتباطی، اقتصادی، نظامی، جغرافیایی و مذهبی بنیاد گردیده و در ادوار مختلف به تدریج توسعه و گسترش یافته است. با توجه به اهمیت مقوله امنیت در توسعه و رونق تجارت در دوران گذشته، این مقاله به بررسی ساختارهای امنیت در کاروانسراهای دوره صفویه می‌پردازد. عصر صفوی، عصر کمال و شکوفایی نبوغ معماری و شهرسازی در ایران است. یکی از جلوه‌های معماری این دوره، کاروانسراها می‌باشند که ساخت آن با توجه به اینکه ایران عصر صفویمسیر ارتباطی مهمی در ترددهای بین‌المللی بود و مسافران زیادی از نقاط مختلف به ایران می‌آمدند، ضروری به شمار می‌آمد. بررسی و یافتن مصادیقی که در تأمین امنیت کاروانسراها نقش به سزایی داشته‌اند از اهداف اصلی این مقاله می‌باشد. به‌علاوه بررسی دیدگاه ویژه دولت صفویه به مقوله امنیت تجارت با توجه به سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های اقتصادی ازجمله کاروانسراها از دیگر دستاوردهای این پژوهش می‌باشد. این پژوهش با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و با روش توصیفی و تحلیلی انجام شده است.

کلیدواژه‌ها

-     احسانی، محمدتقی (1381)، یادی از کاروانسراها، رباط‌ها و کاروان‌ها در ایران. تهران: انتشارات امیرکبیر.##
-     اولئاریوس، آدام (1369)، سفرنامه آدام اولئاریوس، ج 2، ترجمه حسین کردبچه. تهران: انتشارات کتاب برای همه. ##
-     بلر، شیلا؛ ام.بلوم، جاناتان (1385)، هنر و معماری اسلامی. ترجمه اردشیر اشراقی. تهران: انتشارات سروش. ##
-     پازوکی طرودی، ناصر (1376)، استحکامات دفاعی در ایران دوره اسلامی. تهران: انتشارات سازمان میراث فرهنگی کشور. ##
-     پژوهش از دانشگاه کمبریج (1380)، تاریخ ایران دوره صفویان. ترجمه یعقوب آژند. تهران: انتشارات جامی. ##
-     پوپ، آرتور (1366)، معماری ایران. ترجمه غلامحسین صدری افشار. ارومیه: انتشارات انزلی. ##
-     پیرنیا، محمدکریم (1389)، آشنایی با معماری اسلامی ایران. تهران: انتشارات سروش دانش. ##
-     تاورنیه، ژان‌باتیست (1383)، سفرنامه تاورنیه. ترجمه حمید ارباب‌شیرانی. تهران: انتشارات نیلوفر. ##
-     جوادی، آسیه (1392)، معماری ایران، ج 2، تهران: انتشارات به‌نگار. ##
-     حسینی دشتی، مصطفی (1387)، معارف و معاریف، ج 2، قم: انتشارات الکترونیکی مؤسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان. ##
-     دیولافوا، مادام (1390)، سفرنامه مادام دیولافوا. ترجمه همایون فره‌وشی. تهران: انتشارات دنیای کتاب. ##
-     دی‌ویلیامز، پل (1390)، درآمدی بر بررسی‌های امنیت. ترجمه علیرضا طیب. تهران: انتشارات امیرکبیر. ##
-     سانسون، جین (1346)، سفرنامه سانسون. ترجمه تقی تفضلی. تهران: انتشارات ابن‌سینا. ##
-     سیرو، ماکسیم (1357)، راه‌های باستانی ناحیه اصفهان و بناهای وابسته به آنها. ترجمه مهدی مشایخی. تهران: انتشارات سازمان ملی حفاظت آثار باستانی ایران. ##
-     شاردن، ژان (1374)، سفرنامه شاردن، ج 4، ترجمه اقبال یغمایی. تهران: انتشارات توس. ##
-     عمید، حسن (1384)، فرهنگ عمید، ج 1، تهران: انتشارات امیرکبیر. ##
-     عمید، حسن (1384)، فرهنگ عمید، ج 3، تهران: انتشارات امیرکبیر. ##
-     فرای، ریچارد (1363)، عصر زرین فرهنگ ایران. ترجمه مسعود رجب‌نیا. تهران: انتشارات سروش. ##
-     کیانی، محمدیوسف (1391)، معماری ایران (دوره اسلامی). تهران: انتشارات سمت. ##
-     گرس، ایون (1370)، سفیر زیبا. ترجمه علی‌اصغر سعیدی. تهران: انتشارات تهران. ##
-     معطوفی، اسدالله (1382)، تاریخ چهارهزارساله ارتش ایران، ج 2، تهران: انتشارات ایمان. ##
-     معین، محمد (1386)، فرهنگ فارسی. تهران: انتشارات هنرور##
-     ناصرخسرو (1370)، سفرنامه ناصرخسرو. به کوشش محمد دبیرسیاقی. تهران: انتشارات زوار. ##
-     هادی‌زاده کاخکی، سعید (1389)، کاروانسرا در ایران. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی. ##
-     هیلن‌براند، روبرت (1389)، معماری اسلامی. ترجمه باقر آیت‌الله‌زاده شیرازی. تهران: انتشارات روزنه. ##
-     یاوری، حسین (1388)، سیری در هنر و معماری ایران. تهران: انتشارات سیمای دانش. ##